Yatırım Mevzuatı

Türkiye’nin yatırım mevzuatı, uluslararası standartlara uygunluğu ve sadeliğinin yanında tüm yatırımcılara eşit muamele sunmaktadır. Mevcut kanunda yakın zamanda yapılan değişiklikler, Türkiye’nin yatırım ortamının daha da ileriye gitmesine yardımcı olmaktadır.

1. Doğrudan Yabancı Yatırım İçin Yasal Çerçeve

1 Doğrudan Yabancı Yatırım (DYY) Kanunu’nun amacı:

Ülkeye doğrudan yabancı yatırımları teşvik etmek

Yabancı yatırımcıların haklarını korumak Yatırımcıları ve yatırımları uluslararası standartlar düzeyine getirmek Doğrudan yabancı yatırımlar için onaya dayalı bir sistem yerine tebligata dayalı bir sistem kurmak Tesis edilen politikalar ve prosedürler vasıtasıyla doğrudan yabancı yatırımların hacmini artırmaktır.

Doğrudan Yabancı Yatırım Kanunu, yabancı yatırımcılar ve doğrudan yabancı yatırımların bir tanımını yapmaktadır. Ayrıca bu kanun; yatırım yapma özgürlüğü, ulusal muamele, kamulaştırma ve ulusallaştırma, transferler, gayrimenkule erişim, ihtilafların halli, nakit dışı sermayenin değerlenmesi, yabancı ülke vatandaşlarının istihdamı ve irtibat büroları gibi doğrudan yabancı yatırımların önemli ilkelerini de açıklamaktadır.

Doğrudan Yabancı Yatırım Kanunu’nun uygulanmasına yönelik düzenlemede:

DYY Kanunu içinde yer verilen konulara ilişkin prosedür ve ilkeler belirtilmiştir.

Yeni DYY Kanunu’nun yabancılar için verilen çalışma izinleri konusundaki hedefi:

Yabancılar tarafından yürütülen işleri düzenlemek

Yabancılara verilen çalışma izinleri hakkındaki kurallara ilişkin hüküm ve şartları belirlemektir.

2. Çift Taraflı Anlaşmalar

2. a. Yatırımların Teşvik Edilmesi ve Korunmasına Yönelik Çift Taraflı Anlaşmalar
Yatırımların teşvik edilmesi ve korunmasına yönelik çift taraflı anlaşmalar, 1962 yılından bu yana, karşılıklı yatırım ilişkilerini geliştirme potansiyeline sahip ülkelerle imzalanmaktadır. Karşılıklı yatırım anlaşmalarının temel amacı, söz konusu ülkelerin sınırları dâhilindeki yatırımcılar ve yatırımlara yönelik muamele standartlarını belirleyerek akit taraflar arasında ekonomik iş birliği için olumlu bir ortam oluşturmaktır. Bu anlaşmalar, akit taraflar arasındaki sermaye akışını artırarak istikrarlı bir yatırım ortamı sağlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca, uluslararası tahkimde hükme sahip bu anlaşmalar, yatırımcılar ve ev sahibi ülke arasında doğabilecek anlaşmazlıkların en etkin biçimde çözülmesine ilişkin yolları ortaya koymaktadır.

01.01.2010 tarihi itibarıyla Türkiye 82 ülke ile anlaşma imzalamıştır. Yürürlükteki anlaşmalar 66 ülkeyi kapsamakta olup aşağıdaki listede (*) ile işaretlenen 16 anlaşma yürürlüğe girme aşamasındadır.

82 Ülke

ABD, Afganistan, Almanya, Arjantin, Arnavutluk, Avustralya*, Avusturya, Azerbaycan, Bahreyn*, Bangladeş, Belçika, Beyaz Rusya, Birleşik Arap Emirlikleri*, Bosna Hersek, Bulgaristan, Cezayir*, Çek Cumhuriyeti, Çin, Danimarka, Endonezya, Estonya, Etiyopya, Fas, Filipinler, Finlandiya, Fransa*, Güney Afrika*, Güney Kore, Gürcistan, Hırvatistan, Hindistan, Hollanda, İngiltere, İran, İspanya, İsrail, İsveç, İsviçre, İtalya, Japonya, Katar, Kazakistan, Kırgızistan, Kosova*, Kuveyt, Küba, Letonya, Libya*, Litvanya, Lübnan, Lüksemburg, Macaristan, Makedonya, Malezya, Malta, Mısır, Moğolistan, Moldova, Nijerya*, Özbekistan, Pakistan, Polonya, Portekiz, Romanya, Rusya Federasyonu, Sırbistan, Singapur*, Slovakya, Slovenya, Sudan*, Suriye, Suudi Arabistan*, Şili*, Tacikistan, Tayland*, Tunus, Türkmenistan, Ukrayna, Umman*, Ürdün, Yemen*, Yunanistan.nda, İngiltere, İran, İspanya, İsrail, İsveç, İtalya, Japonya, Karadağ, Katar, Kazakistan, Kırgızistan, KKTC, Kuveyt, Letonya, Litvanya, Lübnan, Lüksemburg, Macaristan, Makedonya, Malezya, Mısır, Moğolistan, Moldova, Norveç, Özbekistan, Pakistan, Polonya, Portekiz, Romanya, Rusya Federasyonu, Sırbistan, Singapur, Slovakya, Slovenya, Sudan, Suriye, Suudi Arabistan, Tacikistan, Tayland, Tunus, Türkmenistan, Ukrayna, Ürdün, Yunanistan

2. b. Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi İçin Anlaşmalar
Türkiye 71 ülke ile, herhangi iki ülkeden birinde ödenmiş olan bir verginin, diğerinde ödenmesi gereken vergiden düşülmesine ve bu yolla çifte vergilendirmenin önlenmesine olanak tanıyan Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşmaları (ÇVÖA) imzalamış bulunmaktadır.

71 Ülke

ABD, Almanya, Arnavutluk, Avusturya, Azerbaycan, Bahreyn, Bangladeş, Belçika, Beyaz Rusya, Birleşik Arap Emirlikleri, Bosna Hersek, Bulgaristan, Cezayir, Çek Cumhuriyeti, Çin, Danimarka, Endonezya, Estonya, Etiyopya, Fas, Finlandiya, Fransa, Güney Afrika, Güney Kore, Hırvatistan, Hindistan, Hollanda, İngiltere, İran, İspanya, İsrail, İsveç, İtalya, Japonya, Karadağ, Katar, Kazakistan, Kırgızistan, KKTC, Kuveyt, Letonya, Litvanya, Lübnan, Lüksemburg, Macaristan, Makedonya, Malezya, Mısır, Moğolistan, Moldova, Norveç, Özbekistan, Pakistan, Polonya, Portekiz, Romanya, Rusya Federasyonu, Sırbistan, Singapur, Slovakya, Slovenya, Sudan, Suriye, Suudi Arabistan, Tacikistan, Tayland, Tunus, Türkmenistan, Ukrayna, Ürdün, Yunanistan.

Türkiye, bu anlaşmaya taraf olan ülkelere yenilerini ekleyerek Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşmalarının kapsama alanını genişletmek yolundaki çabalarını sürdürmektedir.

2. c. Sosyal Güvenlik Anlaşmaları
Türkiye 21 ülke ile Sosyal Güvenlik Anlaşmaları imzalamış olup, bu anlaşmalar kendi ülkeleri dışında çalışanların ülkeler arasındaki hareketini kolaylaştırmaktadır. Bu ülkelerin sayısı, DYY kaynağı olan ülkelerin genişleyen yelpazesine paralel olarak artacaktır.

21 ÜLKE

Arnavutluk, Avusturya, Azerbaycan, Belçika, Bosna Hersek, Kanada ve Quebec eyaleti, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Fransa, Gürcistan, Almanya, Libya, Lüksemburg, Makedonya, Norveç, Romanya, İsveç, İsviçre, KKTC, Hollanda, İngiltere

3. Gümrük Birliği ve Serbest Ticaret Anlaşmaları

Türkiye ve Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği Anlaşması 1996 yılından bu yana yürürlüktedir. Bu anlaşma, Türkiye ve AB ülkeleri arasında herhangi bir gümrük kısıtlaması olmaksızın ticaret yapılmasına olanak tanımaktadır. AB ile Türkiye arasındaki Gümrük Birliği, Türkiye’nin AB tam üyeliğine giden yolda atılmış bir adımdır.

Türkiye’nin şimdiye kadar 16 ülke ile imzalamış olduğu Serbest Ticaret Anlaşmaları, ülkelerin aralarında ticareti yapılan birçok mal ve hizmete yönelik tarife, kota ve tercihlerin ortadan kaldırılmasına izin verdiği serbest bir ticaret alanı oluşturmaktadır. Bu çerçeveden bakıldığında, düşük maliyetli ulaşımın yanı sıra, görece düşük maliyetli ancak iyi eğitimli bir iş gücünün de sağladığı avantajla birlikte, birçok küresel şirketin sadece AB ve hızla büyüyen Türkiye pazarı için değil, Orta Doğu, Karadeniz ve Kuzey Afrika için de neden Türkiye’yi ikinci bir tedarik merkezi ve üretim üssü olarak kullandıkları anlaşılmaktadır.

16 ÜLKE

Arnavutluk, Bosna Hersek, EFTA üyesi ülkeler (İzlanda, Norveç, İsviçre ve Lichtenstein), Fas, Filistin Yönetimi, Gürcistan, Hırvatistan, İsrail, Karadağ, Makedonya, Mısır, Sırbistan*, Suriye, Şili*, Tunus, Ürdün*.

Türkiye, karşılıklı ticareti artırmak için Faroe Adaları, Ukrayna, Güney Kore, MERCOSUR*, Libya, Morityus, Seyşeller, Lübnan ve Körfez İşbirliği Konseyi** ile Serbest Ticaret Anlaşması müzakereleri yürütmektedir. (*Arjantin, Brezilya, Paraguay, Uruguay; **Suudi Arabistan, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman, Bahreyn, Katar)