İş Finansmanı

İş Finansmanı
Türkiye’de finans sistemi iki temel mali piyasadan oluşmaktadır: sermaye piyasası ve para piyasası. Sermaye piyasası söz konusu olduğunda, bütün şirketlerin İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’na (İMKB) kayıt yaptırıp hisse senetlerinin ilk halka arz işlemini gerçekleştirmeleri gerekirken, para piyasası farklı kredi türleri ile finansman ihtiyaçlarına cevap vermektedir.

Kredi piyasası bankalar, faktoring, leasing ve sigorta şirketlerinden oluşmaktadır. Türkiye’de üç banka tipi bulunmaktadır: mevduat bankaları, kalkınma/yatırım bankaları ve katılım bankaları. 2011 yılının Haziran ayı itibarıyla, yukarıda bahsi geçen tipte 48 banka 10.000’i aşkın şube ve 200.000’e yakın çalışanla Türkiye’nin dört bir yanında hizmet vermektedir.

2000’li yılların başında bankacılık sektöründe başlayan yapısal reform uygulamaları, geçtiğimiz on yıl içerisinde hızlı bir büyüme performansı sergilenmesini sağlamıştır. Toplam aktif değeri 2002 yılının Aralık ayında 130 milyar ABD dolarıyken 2011 yılının Mayıs ayı itibarıyla 686 milyar ABD dolarına ulaşmış, bu değerin gayri safi yurt içi hasılaya oranı ise aynı dönemde % 57’den % 85’e yükselmiştir.

Türk bankacılık sektöründe 2011 yılının Mayıs ayı itibarıyla ölçülen bazı önemli oranlar aşağıdaki gibidir:

  • Sermaye yeterliliği oranı: % 17,9
  • Toplam krediler / Toplam mevduat: % 92,7
  • Net kar / Toplam aktifler: % 0,58
  • Net kar / Toplam hissedar özsermayesi: % 4,1

Bankalar çoğunlukla şirket stokları veya alacak hesapları ile desteklenen küçük ölçekli işletmelere kredi temin etmektedir. Genellikle, şirket stoklarına ve alacak hesaplarına bağlı olarak, verilecek kredi miktarının belirlenmesine yardımcı olan çeşitli formüller bulunmaktadır. Küçük ölçekli işletmelerin finansman kaynağının büyük bölümünü, işletme sahibi tarafından gösterilen kişisel maddi teminata (örneğin, işletme sahibinin mülkiyetindeki ev) dayalı olarak sağlanan banka kredileri oluşturmaktadır. KOBİ Daire Başkanlığı, küçük ölçekli işletmelerin yanı sıra, yeni kurulmuş olan işletmelere de kredi sağlamaktadır. KOBİ Daire Başkanlığı tarafından sağlanan krediler yerel bankaları kapsamakta ve bu bankalarca yönetilmektedir.

İlgili bir diğer işletme uygulaması da faktoringdir. Faktör adı verilen kuruluşlar alacaklar için ödeme yapmakta ve ödeme riskini üstlenmektedir. Bir başka finansman yöntemi ise, 1985 yılında kabul edilen 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu ile getirilen ve finansal bir ürün niteliğindeki finansal kiralamadır (leasing). Türkiye’de finansal kiralama; yurt içi kiralama, yurt dışı kiralama, satış ve geri kiralama ve satışa yardımcı kiralama biçimlerinde uygulanmaktadır.